Ophef over kunstwerk Museum Rijswijk: Joodse gemeenschap diep gekwetst; museum reageert

De Joodse gemeenschap in Rijswijk en Den Haag voelt zich diep beledigd door een kunstwerk dat momenteel wordt tentoongesteld in Museum Rijswijk. De expositie, mede mogelijk gemaakt met subsidie van de gemeente Rijswijk, bevat volgens critici beelden en teksten die als antisemitisch, opruiend en verheerlijkend voor terreur kunnen worden geïnterpreteerd.

Fractievoorzitter Alice Prenger van Beter voor Rijswijk ontving meerdere verontrustende meldingen van leden van de Joodse gemeenschap. Zij uit in scherpe bewoordingen haar afkeuring: “Een tentoonstelling die genocidale leuzen toont zoals From the river to the sea, stickers die de Holocaust relativeren of zelfs gelijkstellen aan het conflict in Gaza, en afbeeldingen die terreur verheerlijken, hoort niet thuis in een Rijswijks museum. Onze stad moet verbinden, niet verdelen.”

Op de bewuste installatie zouden onder meer stickers te zien zijn met een afbeelding van Anne Frank, waarbij de Holocaust vergeleken wordt met het huidige geweld in Gaza. Ook wordt een afbeelding van een Hamas-strijder getoond, evenals teksten als Zionism = racism en Israel is a settler colonial state based on racism and apartheid. Daarnaast zouden er kaarten zijn afgebeeld waarop de staat Israël volledig van de kaart is geveegd.

Volgens Prenger gaat het niet om een politiek debat, maar om het overschrijden van morele en maatschappelijke grenzen. “Vrijheid van meningsuiting is een groot goed, maar dat recht vervalt wanneer er sprake is van haatzaaien, terreurverheerlijking en het ontkennen van het bestaansrecht van een bevolkingsgroep,” aldus de fractievoorzitter.

In de toelichting bij haar verklaring noemt Prenger ook dat het kunstwerk op meerdere manieren de Joodse geschiedenis in twijfel zou trekken, bijvoorbeeld door enkel Arabische namen te gebruiken voor steden met een eeuwenoude Joodse aanwezigheid, zoals “Al-Quds” in plaats van Jeruzalem. Verder zou er worden opgeroepen tot vrijlating van veroordeelde terroristen, en wordt de Holocaust afgezet tegen de situatie in Gaza op een wijze die velen als kwetsend en historisch onjuist ervaren.

Prenger roept het gemeentebestuur op om afstand te nemen van de tentoonstelling en te onderzoeken hoe dit werk in een gesubsidieerd museum getoond kon worden. “Rijswijk moet een stad zijn voor iedereen, ongeacht afkomst of religie. Dat begint bij respect en het stellen van grenzen,” besluit ze.

InRijswijk heeft Museum Rijswijk gevraagd om een reactie.

Directeur-bestuurder Emma van Proosdij jgeeft deze: “Museum Rijswijk is een plek die uitnodigt, ruimte biedt aan diverse perspectieven en aanzet tot dialoog. In de Textiel Biënnale 2025 (met werk van 20 kunstenaars) die onlangs geopend is, is onder meer werk te zien van kunstenaar Susanne Khalil Yusef. Het werk gaat over de situatie van Palestijnen. Dit werk, dat eerder op verschillende plekken in Nederland is tentoongesteld, laat zien dat kunst mag schuren, mag uitdagen, en aanleiding kan geven tot discussie en debat.
Wij hebben geconstateerd dat dit werk door sommige bezoekers als kwetsend wordt ervaren. Dat betreuren wij. Het maakt duidelijk hoe belangrijk context en uitleg zijn ten behoeve van het perspectief en de boodschap van de kunstenaar.
We staan achter het tonen van het werk en achter de vrijheid van kunstenaars om actuele en controversiële thema’s aan te snijden. Tegelijk beseffen we dat zorgvuldigheid nodig is, zeker in een tijd van oplopende spanningen in de maatschappij. Komende dagen voorzien we daarom het werk van de nodige toelichting en context.
Museum Rijswijk is en blijft een plek waar kunstenaars ruimte krijgen om maatschappelijke, actuele en controversiële thema’s aan te snijden. Bezoekers die geraakt zijn door het werk, nodigen we graag uit voor een gesprek.”