Column Petra Mast – Geweld tegen vrouwen en femicide; Koningin Maxima op bezoek in Rijswijk

Met licht trillende handen stond ik om kwart voor elf bij het Huis van de Stad. Zenuwachtig, ja. Niet om mezelf, maar om het gewicht van de dag. Alles had ik gelezen, elk protocol, elke regel over wat wel en niet mocht. Om 12.35 uur zou koningin Maxima arriveren. Dit was geen gewone bijeenkomst. Dit ging over levens.

Op het bordes raakte ik in gesprek met Ruud Schavemaker. Al 66 jaar kwam hij elk jaar trouw naar Prinsjesdag. Vandaag had hij rozen bij zich, voor Maxima. Zijn vriend maakte de foto’s. Zo’n klein, lief gebaar en juist dat raakte me. Want deze dag ging over liefde, over zorg en over mensen die niet wegkijken.

De hoeveelheid media was overweldigend. ANP, RTL, Omroep West, Getty Images, Linda, Royal TV, ze waren allemaal aanwezig. Ik mocht verslag doen voor InRijswijk en om elf uur kregen we de briefing in de mediakamer. De ernst van het onderwerp hing voelbaar in de lucht: femicide.

Geweld achter de voordeur. Het treft vooral vrouwen en kinderen. In Rijswijk stierven de afgelopen jaren drie vrouwen door huiselijk geweld. Alleen al in de eerste helft van 2023 waren er 290 meldingen. Achter elk cijfer schuilt een mens. Een verhaal. Een gebroken vertrouwen.

Onze burgemeester, Huri Sahin, riep vrouwen op zich te melden bij politie of gemeente als zij zich onveilig voelen. Ze nam het initiatief voor een werkgroep huiselijk geweld, waarin gemeente, Veilig Thuis, huisartsen, scholen, politie, politiek en ervaringsdeskundigen samenkomen. Niet praten over vrouwen, maar met vrouwen. Hun zorgen en kansen zijn in kaart gebracht.

Precies om half twaalf arriveerden koningin Máxima en mevrouw Innes-Stubb, de First Lady van Finland. Warm begroet door de burgemeester gingen we samen naar de raadszaal. Huri Sahin sprak helder en betrokken: iedere inwoner van Rijswijk moet zich veilig kunnen voelen. Vier presentaties volgden.

foto’s Koningin Maxima: Peter van Luijn

Professor Marieke Liem vertelde over de Nederlandse Femicide Monitor. Tien jaar aan data, uit politie, justitie en media. Haar woorden waren confronterend: femicide ontstaat vaak vanuit traditionele rolpatronen. Als die wankelen, bijvoorbeeld wanneer een vrouw zelfstandiger wordt of een man zijn baan verliest, kan geweld escaleren.

Judith van Schoonderwoerd, landelijk officier van justitie huiselijk en seksueel geweld, benadrukte het belang van het herkennen van red flags . We weten inmiddels zoveel, nu moeten we eerder handelen.

Jolanda ter Avest, advocaat en initiatiefnemer van het manifest Stop geweld tegen vrouwen, benoemde vier van de vijfentwintig dilemma’s:
– Benut de kennis van professionals;​
– Win het vertrouwen van slachtoffers;
– Zie kinderen óók als slachtoffers;
– Zorg voor gratis rechtshulp en kortere wachttijden.

Marianne Schuurmans, voorzitter van het Nederlands Genootschap van Burgemeesters, pleitte voor betere samenwerking en noemde Rijswijk een voorbeeld. Geweld tegen vrouwen is onacceptabel. Het is tijd voor actie en voor laagdrempelige hulp.

Mevrouw Innes-Stubb sprak haar waardering uit en vroeg specifiek aandacht voor jongere vrouwen. Judith wees op het belang van technologie, maar ook op onderliggende problemen zoals schulden, alcohol- en drugsgebruik. Het zal een lang proces zijn, maar stilstaan is geen optie meer.

Tijdens het rondetafelgesprek stonden drie woorden centraal: Predict – Prevent – Protect.
Manouk van Amerongen vertelde hoe laagdrempelig vrouwen zich in Rijswijk kunnen melden, zelfs rechtstreeks bij de burgemeester. René Cox, wijkagent, sprak over vertrouwen en korte lijnen. Carli van Winsen (Arosa) benadrukte: verplaatsen is het laatste redmiddel. Vrouwen zijn nu in gevaar en zij kunnen niet wachten. Koningin Máxima stelde scherpe en betrokken vragen. Over maatwerk. Over eerder ingrijpen (gemiddeld zijn er 33 incidenten vóór escalatie) en over de plegers. Haar betrokkenheid was
voelbaar en oprecht.

De centrale aanpak van Rijswijk werd overhandigd aan koningin Máxima en mevrouw Innes-Stubb.“Wij willen dat 100% van onze vrouwen veilig is,” zei de burgemeester. Pragmatisch werken en het verschil maken in mensenlevens. Maar het meest aangrijpend waren de gesprekken aan het einde. Met nabestaanden en met vrouwen die het geweld hebben overleefd. Mijn hart brak. Een vrouw, jarenlang verkracht en mishandeld en niet geloofd. Een andere vrouw wel geholpen, maar de angst blijft. Een broer die zijn zus verloor aan femicide en nu haar drie kinderen opvoedt. Hadden we maar… De tranen stonden in mijn ogen.

Om één uur vertrokken koningin Máxima en mevrouw Innes-Stubb. Dankbaar was ik voor hun aanwezigheid. Voor de aandacht en voor het licht op deze donkere realiteit. Ik hoop dat we vandaag een stap dichterbij zijn gekomen. Naar eerder zien, eerder helpen en eerder beschermen.​

En mocht jij iets zien waarvan je denkt: dit is niet veilig – of ben je zelf in gevaar – neem contact op. Met de politie, met de gemeente of met de burgemeester.

Zij staan voor je klaar en je staat er niet alleen voor.​

redactie: Petra Mast