Diep geworteld in Rijswijk: PvdA en GroenLinks samen de verkiezingen in

In de lokale politiek van Rijswijk is de Partij van de Arbeid zelden de grootste politieke partij in de gemeenteraad geweest. Toch is de sociaaldemocratische partij al decennialang een vaste waarde in de gemeenteraad. Van oppositie tot collegeverantwoordelijkheid: de PvdA was erbij.

Vorige week dinsdag nam de PvdA Rijswijk in de laatste raadsvergadering voor de gemeenteraadsverkiezingen als zelfstandige partij figuurlijk afscheid van Rijswijk. Nu kiest de partij voor een volgende stap. Samen met GroenLinks trekt zij met één lijst de verkiezingen in. Volgens bestuursvoorzitter Yvonne Hagenaars en raadsleden Wil van Nunen en Erik van der Veer is dat geen breuk met het verleden, maar een logisch vervolg op een samenwerking die lokaal al jaren groeit.
Winst en verlies
Electorale pieken kende de PvdA vaak; na de oorlog waren de jaren 2006 en 2010 mooie overwinningen. De partij haalde beide keren zes zetels. “Vaak was de PvdA de tweede of derde partij” herinnert Erik van der Veer zich. “Maar na de jaren ‘50 zijn we nooit de grootste partij geweest.”

Na 2010 liep het zetelaantal terug naar vier, drie en in de laatste twee perioden naar twee zetels. Toch bleef de partij bestuurlijk relevant. “Door de jaren heen hebben we altijd in de raad gezeten en ook vaak in het college,” zegt Wil van Nunen. “We hebben verantwoordelijkheid genomen, ook als we kleiner waren.” Volgens haar draait lokale politiek niet alleen om ideologie, maar ook om doelmatigheid en uitstraling. “Mensen willen dat hun gemeente verstandig met geld omgaat.”

Naar elkaar toegegroeid
De samenwerking met GroenLinks is volgens de drie geen plotselinge wending. Van der Veer: “De laatste twee periodes zijn we echt naar elkaar toegegroeid. De PvdA zat traditioneel sterker op het sociale domein, GroenLinks meer op milieu en duurzaamheid. Dat past nu steeds beter in elkaar.”

Wil van Nunen wijst op 2019 als kantelpunt. Toen viel de coalitie nadat de VVD opstapte. GroenLinks kwam in de oppositie terecht, waar de PvdA al zat. “Vanaf dat moment hebben we intensiever samengewerkt. Dat heb ik als heel prettig ervaren.” De landelijke samenwerking tussen GroenLinks en PvdA gaf volgens Hagenaars een extra zetje. “Maar ook zonder Den Haag was dit hier gebeurd. In Rijswijk was het een logische stap. Het heeft het proces versneld, niet veroorzaakt.” Binnen de fractie werd de samenwerking zonder grote hobbels ontvangen. “We leren van elkaar,” zegt Van Nunen. “Armoedebeleid en duurzaamheid zijn twee kanten van dezelfde medaille.”

Sociale woningbouw
Het gesprek komt al snel uit bij woningbouw. De komende jaren verrijst er veel nieuwbouw in Rijswijk, onder meer in het Havenkwartier. Maar het aandeel sociale huur baart zorgen. “In het Havenkwartier komen straks 62 sociale huurwoningen op 2500 woningen,” zegt Van der Veer. “Dat is gewoon veel te weinig.”

Volgens de PvdA ‘ers daalt de vaste voorraad sociale woningbouw (huizen met een huur tot € 920,-!) doordat er geen goedkopere nieuwbouw door de markt wordt gebouwd, schrikbarend hard. “Terwijl de behoefte enorm is.” Hagenaars wijst op de bredere context. “Landelijk wordt de opgave al niet gehaald. Maar ook hier in Rijswijk lopen we achter. PvdA/GroenLinks zet zich nadrukkelijk in voor meer sociale huur.” De koppeling met duurzaamheid is snel gemaakt. Van Nunen: “Een lagere energierekening betekent voor veel mensen simpelweg meer geld aan het eind van de maand. Duurzaamheid is geen luxe, het is ook armoedebestrijding.”

Breder sociaal profiel
De PvdA profileert zich traditioneel op armoedebeleid, laaggeletterdheid en sociale zekerheid. GroenLinks bracht nadrukkelijk thema’s als duurzaamheid en cultuur in. Voorzieningen waar iedereen recht op heeft.
Hagenaars noemt daarnaast gezamenlijke inzet op luchtkwaliteit en de aanpak van femicide. “We denken op veel onderwerpen hetzelfde.” Wel erkent Van der Veer dat er stijlverschillen zijn. “GroenLinks is soms feller in toon, met demonstraties bijvoorbeeld. Wij kiezen vaker voor bestuurlijke beïnvloeding. En we worden vaak vergeleken met de landelijke PvdA, maar wij spelen echt de lokale kaart. Rijswijk heeft zijn eigen problemen.”

Migratie en realiteit
Tijdens campagnegesprekken in het Bogaard Stadscentrum merkte Hagenaars dat vluchtelingenbeleid en arbeidsmigratie voor sommige inwoners een doorslaggevend thema lijkt. “Maar dan zeg ik ook: wie gaat straks onze asperges steken en tomaten plukken?” zegt ze. “Je moet het hele verhaal vertellen.”

Volgens de drie vraagt lokale politiek om nuance. Niet meebewegen met landelijke retoriek, maar kijken wat Rijswijk nodig heeft. “We moeten oppassen dat we niet blijven hangen in beleidsverhandelingen,” zegt Van Nunen. “Vertel gewoon wat je concreet kunt betekenen voor iemand of een gezin.”

Leegstand en leefbaarheid
Naast woningbouw noemen de drie ook de aanpak van leegstand als belangrijk dossier. “Leegstand is stilstand,” zegt Van Nunen. “Gelukkig doet het college daar nu meer aan.” Voor de PvdA draait het uiteindelijk om leefbaarheid: betaalbare woningen, schone lucht, toegankelijke zorg en voorzieningen. De samenwerking met GroenLinks moet die agenda versterken.

Groeien in vertrouwen
De ambitie is helder: groeien in zetels én in vertrouwen. “Door samen te werken kunnen we groeien,” zegt Van Nunen. “Ik hoop dat kiezers zien dat dit een logische en sterke combinatie is.” Hagenaars kijkt vooruit naar verkiezingsavond. “Die nummer één moet na de verkiezingen ook op onze poster blijven,” zegt ze met een glimlach — een verwijzing naar de ambitie om niet alleen campagne te voeren, maar ook bestuurlijk verantwoordelijkheid te dragen.

Of de gezamenlijke lijst daadwerkelijk groter wordt dan de afzonderlijke delen waren, zal de kiezer bepalen. Maar één conclusie trekken de drie alvast: in Rijswijk is de samenwerking geen experiment, maar een volgende stap in een politieke relatie die al jaren in de praktijk wordt gebracht.

* Op de foto’s wordt een blik gegeven van de geschiedenis van de Rijswijkse PvdA. Zijn in artikel opgenomen uit het boek ‘100 jaar sociaal-democratie in Rijswijk’ uitgegeven door de Historische Vereniging Rijswijk