Theater Na de Dam – Wie wijst de weg? door Petra Mast

Sommige dagen draag je al weken met je mee, nog voordat ze beginnen. Maandag 4 mei 2026 was zo’n middag. Ik had me erop verheugd, sinds ik twee weken eerder de try-out zag in de kleine zaal van de Rijswijkse Schouwburg. Toen wist ik al: dit gaat bijzonder zijn.

Dit keer stapte ik Museum Rijswijk binnen. Voor mij een plek vol herinneringen. Hier mocht ik mijn boek lanceren, hier dwaalde ik langs exposities die me telkens weer raakten. En nu vormde het museum het decor voor Theater Na de Dam, een plek waar verleden en heden elkaar bijna tastbaar ontmoeten.

Door heel Nederland worden op deze avond voorstellingen gespeeld die ons laten stilstaan bij de Tweede Wereldoorlog. In Rijswijk gebeurde dat voor de derde keer met Wie wijst de weg? een vraag die misschien wel actueler is dan ooit.

In de verschillende kamers van het museum speelden jonge mensen hun eigen verhalen. Geen groot decor, geen afstand, maar dichtbij. Intiem en in elke ruimte een nieuw dilemma. Wat is goed? Wat is fout? En misschien nog wel de moeilijkste vraag: wie bepaalt dat eigenlijk?

Onder begeleiding van Nicolette Senf en in samenwerking met Orihana Calcines brachten deze jongeren hun eigen versie van Theater Na de Dam. En wat voor één. Hun woorden waren eerlijk en hun spel oprecht. Ze speelden niet alleen een rol, ze stelden vragen die bleven hangen.

Het was fantastisch georganiseerd en we liepen in groepen van kamer naar kamer. Ik voelde hoe elke scène iets in beweging zette. Geen pasklare antwoorden, maar ruimte om zelf te voelen, te twijfelen en te kiezen. Wat zou ík doen?

Ik was ontroerd en emotioneel. Door hun talent, hun lef en hun manier van kijken naar een geschiedenis die zij zelf niet hebben meegemaakt, maar wel weten te vertalen naar het nu. Misschien is dat wel de kracht van herdenken: dat het niet alleen terugkijken is, maar ook vooruit durven denken.

De meest ontroerende scène speelde zich af in de kelder. Drie meisjes, dicht bij elkaar op de grond, met niets meer dan een paar dekentjes. Daar, in die eenvoud, vonden ze elkaar. Ze deelden wat ze hadden – niet omdat het vanzelfsprekend was, maar omdat het nodig was.

Toen één van hen ziek werd, hing er even een vraag in de lucht: wat doe je als het tekort zo voelbaar is? Kies je voor jezelf, uit angst dat er niet genoeg is? Of blijf je delen, juist omdat het onzeker is? Ze kozen voor elkaar. Samen zongen ze “Ik laat een lichtje branden voor jou” van Suzan & Freek. Op dat moment brak er iets open en een traan gleed over mijn wang.

De slotscène bracht ons naar een prachtige binnentuin. Een plek vol licht, waar een lied klonk met een eenvoudige, maar krachtige boodschap: blijf jezelf, wat er ook gebeurt. In een wereld waarin we steeds vaker muren optrekken, werden we hier zachtjes herinnerd aan iets anders. Aan bruggen bouwen en aan de vraag die blijft hangen: waar kun jij vandaag een brug slaan?

Vanavond ben ik bij mijn moeder. Samen kijken we naar de Dodenherdenking. Voor het eerst zonder mijn vader. De stoel die leeg blijft, het gemis dat voelbaar is in de stilte van twee minuten.
Maar ook hier geldt: je draagt elkaar.

En misschien is dat uiteindelijk het antwoord op de vraag “wie wijst de weg?”
Dat we dat samen doen. In herinnering, in verhalen en in liefde.