(ViDEO) Oude muziek en een jarig orgel vullen de Oude Kerk
Op 24 mei vond in de Oude Kerk het tweede concert plaats van de serie Oude Muziek in de Oude Kerk. Ondanks het zonnige weer zat de kerk goed vol. “Ik had gedacht: met dit weer gaat iedereen naar buiten,” klonk het bij de opening van de middag. Toch koos het publiek massaal voor een muzikale middag binnen — en daar leek niemand spijt van te hebben. “U heeft de juiste keuze gemaakt. Wat een fantastisch programma.”
Centraal stond organist en beiaardier Bernard Winsemius, een van Nederlands meest vooraanstaande musici op het gebied van oude muziek. Winsemius is onder meer organist van de monumentale orgels van de Nieuwe Kerk in Amsterdam en voormalig stadsbeiaardier van Haarlem en Amsterdam. Zijn internationale loopbaan bracht hem naar concertzalen en conservatoria in heel Europa.
Voor de spreker van de middag had het optreden bovendien een persoonlijk tintje. Hij kende Winsemius nog uit zijn tijd als docent aan de Nederlandse Beiaardschool in Amersfoort. “Ik heb er fantastische herinneringen aan,” vertelde hij.
Jarig orgel
Niet alleen de musicus stond in de schijnwerpers. Ook het orgel zelf vierde een bijzonder jubileum. Slechts enkele dagen eerder, op 21 mei, was het precies 240 jaar geleden dat het instrument officieel in gebruik werd genomen.
Het zogenoemde Reichner-orgel werd gebouwd door de Zwitsers geboren orgelbouwer Joachim Reichner Sr. en klonk voor het eerst op 21 mei 1786 in de Rijswijkse dorpskerk. Daarmee keerde de orgelmuziek terug in de kerk, nadat een eerder orgel verloren was gegaan. Lange tijd vonden kerkbestuurders een orgel te afleidend van “het goddelijk Woord”, maar de slechte samenzang van de gemeente maakte muzikale begeleiding uiteindelijk noodzakelijk.
De financiering kwam van Cornelia Schellinger, weduwe van raadpensionaris Pieter Steyn en bewoonster van buitenplaats Ypenburg. Zij schonk destijds 8000 gulden — een enorm bedrag voor die tijd — onder één duidelijke voorwaarde: de familiewapens Steyn-Schellinger moesten zichtbaar op het orgel worden geplaatst. Nog altijd prijkt het familiewapen boven op het orgelfront.
Ook visueel is het instrument bijzonder. De Haagse beeldhouwer Jacob Berkman ontwierp het front en de ornamenten in elegante Louis XVI-stijl. Daarmee geldt het orgel niet alleen als muzikaal, maar ook als kunsthistorisch waardevol erfgoed.
Uitbreiding in 2012
Hoewel het orgel achttiende-eeuwse wortels heeft, werd het in 2012 uitgebreid door Flentrop Orgelbouw. Toen kreeg het instrument een vrij pedaal met extra registers. Omdat er in de bestaande orgelkast geen ruimte meer was voor de nieuwe pijpen, werden die boven op het orgel geplaatst — zichtbaar voor bezoekers die achter in de kerk omhoogkijken.
Die uitbreiding gaf het orgel aanzienlijk meer muzikale mogelijkheden, iets wat tijdens het concert volop te horen was.
Aan het einde van de middag overheerste tevredenheid. Buiten lonkte nog steeds het mooie lenteweer, maar binnen in de Oude Kerk beleefde het publiek een middag vol historie, vakmanschap en oude muziek die na 240 jaar nog altijd springlevend klinkt.
Tekst, foto’s en video: Nico van Geresteijn
