Deel 4 van 5: van opvang naar toekomst: Hof van Elsenburg in ontwikkeling (2024–2026)

De opvang van asielzoekers is al jarenlang een belangrijk onderwerp in Nederland. Ook de gemeente Rijswijk speelde hierin een rol. Tussen 2015 en 2026 nam de gemeenteraad verschillende besluiten over de opvang van asielzoekers, waarbij steeds een afweging werd gemaakt tussen de landelijke opvangopgave, de belangen van inwoners en de ruimtelijke ontwikkeling van de gemeente.

Dit overzicht (in vijf delen) beschrijft de ontwikkeling van de asielopvang in Rijswijk, vanaf de eerste opvanglocatie aan de Lange Kleiweg tot de tijdelijke opvang op Hof van Elsenburg en de voorbereidingen op de herontwikkeling van het gebied.

Het volgende hoofdstuk beschrijft de periode 2024–2026, waarin de gemeente de opvang op Hof van Elsenburg voorbereidde, in gebruik nam en tegelijkertijd de eerste stappen zette richting de toekomstige ontwikkeling van het gebied.

Na het besluit van de gemeenteraad op 24 september 2024 om opnieuw asielzoekers op te vangen, begon de gemeente Rijswijk met de voorbereiding van een tijdelijke opvanglocatie aan de Lange Kleiweg 80, beter bekend als Hof van Elsenburg. De locatie bood ruimte aan maximaal 350 asielzoekers en was nadrukkelijk bedoeld als tijdelijke voorziening. De gemeente stond voor de opgave om invulling te geven aan de landelijke behoefte aan opvang, terwijl tegelijkertijd rekening moest worden gehouden met de belangen van omwonenden en de toekomstige ontwikkeling van het gebied.

Voor de realisatie werkte Rijswijk nauw samen met het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA). Er werd een gezamenlijke projectorganisatie ingericht waarin de gemeente, het COA, de politie, de Veiligheidsregio Haaglanden en andere partners afspraken maakten over de inrichting van de locatie, het dagelijks beheer, veiligheid en communicatie met de omgeving.

Huurovereenkomst
Een belangrijke mijlpaal was de ondertekening van de bestuursovereenkomst en huurovereenkomst op 11 februari 2025. Hierin werden afspraken vastgelegd over de maximale capaciteit, de tijdelijke duur van de opvang, de verantwoordelijkheden van de betrokken partijen en de wijze waarop toezicht, incidentenregistratie en evaluaties zouden plaatsvinden. De overeenkomst vormde het bestuurlijke fundament voor de exploitatie van Hof van Elsenburg.

Vanaf het begin koos de gemeente voor een open communicatie met inwoners. Omwonenden werden geïnformeerd via bewonersbrieven, informatiebijeenkomsten en vaste contactpersonen. Hierdoor konden vragen, zorgen en meldingen snel worden behandeld en bleef de omgeving betrokken bij de ontwikkelingen.

Ook veiligheid kreeg veel aandacht. Op basis van de ervaringen met het eerdere asielzoekerscentrum werden duidelijke afspraken gemaakt tussen de gemeente, het COA en de politie. Door regelmatig overleg en heldere procedures wilden de betrokken partijen eventuele incidenten snel oplossen en de leefbaarheid in de omgeving waarborgen.

In de loop van 2025 arriveerden de eerste bewoners en werd Hof van Elsenburg volledig in gebruik genomen. Met maximaal 350 bewoners was deze opvanglocatie aanzienlijk kleiner dan het eerdere asielzoekerscentrum in Rijswijk. De verwachting was dat een kleinschaligere opvang beter beheersbaar zou zijn en beter zou aansluiten bij de toekomstige gebiedsontwikkeling.

Vanaf dat moment verschoof de aandacht van de gemeenteraad. De discussie ging niet langer over de komst van de opvang, maar over de uitvoering van de gemaakte afspraken. Via periodieke rapportages hield de raad toezicht op veiligheid, leefbaarheid, financiën en de samenwerking tussen gemeente en COA. Uit de evaluaties bleek dat de opvang over het algemeen volgens de vastgestelde afspraken verliep.

Hof van Elsenburg
Tegelijkertijd keek de gemeenteraad steeds nadrukkelijker vooruit. Hof van Elsenburg was niet alleen een tijdelijke opvanglocatie, maar ook een gebied waarvoor plannen bestonden voor woningbouw, bedrijvigheid en andere ruimtelijke ontwikkelingen. Om vertraging na afloop van de opvang te voorkomen, wilde de raad tijdig beginnen met de voorbereiding van de herontwikkeling.
Tijdens de behandeling van de Programmabegroting 2026 nam de gemeenteraad daarom een motie aan waarin het college werd gevraagd de voorbereidingen voor de toekomstige ontwikkeling van Hof van Elsenburg alvast te starten. Hiermee wilde de raad zorgen voor een soepele overgang zodra de opvang zou eindigen.

Na de gemeenteraadsverkiezingen van 2026 trad een nieuwe coalitie aan. In het coalitieakkoord Duidelijkheid en daadkracht werd bevestigd dat de bestaande overeenkomst met het COA volledig zou worden uitgevoerd. Tegelijkertijd werd vastgelegd dat de opvang na afloop van de overeenkomst niet zou worden verlengd. Daarmee onderstreepte de nieuwe coalitie opnieuw dat het om een tijdelijke opvanglocatie ging.

In de politieke discussie werd regelmatig gewezen op de bijdrage die Rijswijk sinds 2016 had geleverd aan de opvang van asielzoekers. Hoewel de meningen verschilden over de landelijke opvangopgave, bestond brede overeenstemming dat de gemaakte afspraken zorgvuldig moesten worden uitgevoerd en dat tijdig duidelijkheid moest worden geboden over de toekomst van Hof van Elsenburg.

.

Datum	Gebeurtenis
24 september 2024	De gemeenteraad besluit een tijdelijke opvanglocatie op Hof van Elsenburg mogelijk te maken.
Najaar 2024	De gemeente en het COA starten de voorbereidingen en richten samen met partners de projectorganisatie in.
11 februari 2025	De gemeente sluit de bestuurs- en huurovereenkomst met het COA.
2025	De locatie wordt ingericht, de eerste bewoners arriveren en Hof van Elsenburg wordt volledig in gebruik genomen als tijdelijke opvanglocatie voor maximaal 350 asielzoekers. De gemeenteraad volgt de uitvoering via periodieke rapportages over veiligheid, leefbaarheid en de naleving van afspraken.
Najaar 2025	De gemeenteraad bespreekt de toekomst van Hof van Elsenburg bij de Programmabegroting 2026 en neemt een motie aan om de herontwikkeling tijdig voor te bereiden.
2026	Na de gemeenteraadsverkiezingen spreekt de nieuwe coalitie af de overeenkomst met het COA uit te voeren, maar na afloop niet te verlengen. De gemeente werkt verder aan de toekomstige herontwikkeling van Hof van Elsenburg.

.