Column: Geen populaire mening

Wist u dat er bijna 1200 inwoners van Rijswijk miljonair zijn? Da’s fijn voor ze, zou je zeggen. Echter, andermans rijkdom wekt vaak wisselende gevoelens op; in de meeste gevallen toch afgunst. Waar populistisch rechts en net zo populistisch links elkaar goed weten te vinden, is hun aversie tegen welgestelden. Rijke mensen zijn slecht, per definitie!

Om deze vooroordelen kracht bij te zetten, worden altijd van die ‘ik heb vijf minuten gegoogeld’-argumenten aangehaald. Zo zijn hele volksstammen ervan overtuigd dat rijke mensen bijna geen belasting betalen, maar is dat wel zo? Wist u dat de rijkste 30% van de bevolking ruim 82% van de inkomstenbelasting aftikt? Da’s toch zo slecht nog niet?

Natuurlijk zijn er zeer rijke ondernemers die minder belasting betalen dan men zou verwachten of willen. Dit komt bijvoorbeeld doordat zij hun winsten langer in het bedrijf laten zitten en zo minder hoeven af te dragen. En zo zijn er wel meer constructies die ervoor zorgen dat belastingen legaal kunnen worden verminderd. Let op dat belangrijke woord: “legaal”.

Het is voor een ondernemer normaal om gebruik te maken van de mogelijkheden die de overheid biedt. Belasting ontwijken is heel wat anders dan belasting ontduiken. Het verschil daartussen is ongeveer de dikte van een gevangenismuur. Als rijke mensen dingen zouden doen die het licht niet kunnen verdragen, dan hadden ze wel in de cel gezeten. Als u dus met een vinger wilt wapperen, dan kunt u dat beter richting de overheid doen; die bepalen de voorwaarden.

Maar waarom zit die afgunst toch zo ingebakken bij mensen? Waarom zijn zoveel mensen ervan overtuigd dat rijkdom altijd over de ruggen van anderen is verworven? Nou, zo gek is dat nog niet, want vanaf kinds af aan wordt ons bijgebracht dat rijke mensen slecht zijn. Het begint bij stripboeken en films voor de jeugd, van Robin Hood tot oom Dagobert, van Lex Luthor tot Cruella de Ville; de lijst van boosaardige rijken in fictie is werkelijk oneindig! Als ik terugdenk aan films en televisieprogramma’s uit mijn jeugd, werden vermogenden vrijwel altijd neergezet als kwaadaardig, gespeend van elke vorm van moraal en ethiek.

Zijn er dan geen slechte rijke mensen? Natuurlijk wel! Genoeg zelfs! Net zoveel als er slechte arme mensen zijn. Generaliseren is kansloos. Worden werknemers dan niet onderbetaald bij grote concerns als Amazon? Jazeker! Maar onthoud dat dit ook gebeurt bij de vakkenvuller van uw kleine buurtsuper om de hoek, en ook de afwasser van uw favoriete kroeg moet het met een hongerloontje doen. Is dat een excuus? Nee, maar het relativeert wel.

Dan heb je natuurlijk ook rijke mensen die niet echt meewerken qua beeldvorming. Want hoe chagrijnig kun je worden als je elke maand de eindjes aan elkaar moet knopen en je favoriete artiest maakt voor de lol een buitensporig dure en onzinnige ruimtereis, en mompelt dan iets vaags over ‘verbinding’? Laat duidelijk zijn: ik had ook graag een boot gehad als die van Max Verstappen, maar ik moet het vooralsnog nog maar even doen met een maisonnette in de bomenbuurt. Wat ik echter niet ben, is jaloers, en ik heb al zeker geen afkeer van succes, zoals het succes van Verstappen.

Dan vraag ik mij toch af: zouden mensen die nu afgeven op vermogende mensen, morgen plots de hoofdprijs van de loterij winnen, nog steeds een hekel aan rijkdom hebben?

Jeroen Weber