Oud Zeer – gedeelde verhalen en verborgen geschiedenis
Sommige verhalen verdwijnen nooit helemaal. Ze leven voort in oude foto’s, vergeelde brieven, familietradities en herinneringen die van generatie op generatie worden doorgegeven. Verhalen over vertrek en aankomst, over verlies en hoop, over een verleden dat nog altijd doorwerkt in het heden.
Woensdagmiddag werd in Rijswijk de bijzondere buitententoonstelling Oud Zeer officieel geopend door Huri Sahin. Langs de Generaal Spoorlaan, tussen de Rijswijkse Schouwburg en het Huis van de Stad, krijgen bezoekers de kans om kennis te maken met persoonlijke verhalen, portretten en familiecollages van families met wortels in Nederlands-Indië en Indonesië.
Een geschiedenis die voor velen dichtbij is, maar waar tegelijkertijd nog lang niet alles over is verteld. De tentoonstelling is een initiatief van Stichting Open Mind, in samenwerking met de gemeente Rijswijk en de bibliotheek. Met indrukwekkende portretten en persoonlijke verhalen wordt zichtbaar hoe gebeurtenissen uit het verleden nog altijd invloed hebben op volgende generaties. Het gaat over identiteit, familiegeschiedenis, verlies, veerkracht en de zoektocht naar verbinding.
Jonas van Stichting Open Mind vertelde tijdens de opening hoe de organisatie maatschappelijke thema’s via openbare kunstprojecten toegankelijk maakt voor een breed publiek. Tussen 1945 en 1968 kwamen ongeveer 400.000 mensen vanuit Indonesië naar Nederland. Zij moesten hier een nieuw bestaan opbouwen, vaak met herinneringen en ervaringen die lange tijd onderbelicht bleven of zelfs werden verzwegen.
Tijdens haar toespraak stond burgemeester Huri Sahin stil bij het belang van dit initiatief. Juist in een tijd waarin verschillen soms groter lijken dan de overeenkomsten, kunnen persoonlijke verhalen ons helpen elkaar beter te begrijpen. Rijswijk kent een grote Indonesische gemeenschap en daarom is het belangrijk dat deze geschiedenis zichtbaar blijft. Zij haalde een bekende uitspraak van Prins Claus aan: “Wie zijn geschiedenis kent, begrijpt zijn heden beter.”
Daarnaast benadrukte zij hoe belangrijk het is dat mensen zich vrij voelen om hun verhaal te vertellen. Ook kondigde zij aan dat Rijswijk voortaan jaarlijks een herdenkingsbijeenkomst zal organiseren rond dit gedeelde verleden. Dit jaar vindt die plaats op zaterdag 29 augustus.
De bibliotheek van Rijswijk organiseert bovendien verschillende activiteiten die aansluiten bij het thema. Zo is er op donderdag 4 juni om 19.30 uur in de Triaszaal van het Huis van de Stad de bijeenkomst Van Surabaya naar Rijswijk: de platenkoffer van mijn vader. Op dinsdag 16 juni wordt daar ook de film Stemmen vertoond.
Een bijzonder moment tijdens de opening was de onthulling van het portret van Arnold (71), samen met zijn dochter Malu (32). Op het moment dat de foto werd gemaakt was Malu zwanger, inmiddels is dochter Indi geboren. Daarmee laat het portret niet alleen het verleden zien, maar ook de verbinding tussen generaties.
Arnold vertelde openhartig over zijn jeugd. Samen met zijn ouders, broers en zussen kwam hij naar Nederland, waar het gezin werd ondergebracht in een contractpension. Hij sprak over de gevolgen die de oorlog, de kampen en de gedwongen verhuizingen jarenlang op zijn leven hebben gehad. Pas na jaren van therapie wist hij zijn paniekaanvallen te overwinnen en een deel van het oude zeer een plek te geven.
Hij trok daarbij een vergelijking met de huidige opvang van vluchtelingen. Volgens hem hebben we nog steeds moeite om te begrijpen welke impact oorlog en gedwongen vertrek hebben op mensen. De oorlogen in Gaza, Oekraïne en andere conflictgebieden zullen volgens hem ook voor toekomstige generaties hun sporen nalaten.
“Konden we oorlogen maar stoppen,” verzuchtte iedereen.
De tentoonstelling is nog drie weken te bezichtigen en ik kan een bezoek van harte aanbevelen. Want verhalen verbinden. Ze laten zien dat achter iedere foto een mens schuilgaat, achter iedere familiegeschiedenis een wereld van herinneringen en achter ieder portret een verhaal dat gehoord mag worden.
Ik was diep onder de indruk van wat ik zag en hoorde. Soms helpt het delen van oud zeer niet alleen om terug te kijken naar wat is geweest, maar juist ook om samen vooruit te gaan. Juist door verhalen te delen ontstaat begrip. En misschien is dat wel de eerste stap naar echte verbinding.
Tekst, foto’s en video: Petra Mast – Montage video: Evert Vollebregt
