Nederland voorlopig door met apenproeven in Rijswijk, evaluatie volgt in 2030

Dierproeven op apen blijven ook na 2030 mogelijk in Nederland. Dat heeft minister Rianne Letschert bekendgemaakt in een brief aan de Tweede Kamer. Volgens de minister zijn de proeven voorlopig nog onmisbaar voor de ontwikkeling van nieuwe geneesmiddelen en vaccins tegen ernstige ziekten.

Het besluit betekent dat het Biomedical Primate Research Centre (BPRC) in Rijswijk de komende jaren kan doorgaan met onderzoek op apen. Wel wil de minister in 2030 opnieuw laten onderzoeken of dierproeven met apen dan nog noodzakelijk zijn.

Belangrijk voor onderzoek naar ernstige ziekten

Volgens Letschert kunnen bepaalde medische onderzoeken nog niet volledig zonder apen worden uitgevoerd. Door de grote biologische overeenkomsten met mensen zijn apen soms de laatste noodzakelijke stap voordat nieuwe medicijnen of vaccins op mensen mogen worden getest.

In het BPRC mogen jaarlijks maximaal 120 tot 150 dierproeven worden uitgevoerd. Daarvoor worden ongeveer 70 tot 80 apen ingezet uit een kolonie van bijna 1.000 dieren. Omdat één dier aan meerdere onderzoeken kan deelnemen, ligt het aantal proeven hoger dan het aantal gebruikte apen.

De onderzoeken richten zich onder meer op ziekten als corona, hiv/aids, malaria, de ziekte van Alzheimer en de ziekte van Parkinson. Afhankelijk van het onderzoek worden bloedmonsters afgenomen, PET-scans gemaakt of vaccins getest. Bij onderzoek naar ernstige infectieziekten worden apen soms bewust besmet. Na afloop van de onderzoeken worden de meeste dieren geëuthanaseerd.

Geopolitieke ontwikkelingen spelen mee

Naast het medische belang noemt de minister ook de huidige geopolitieke situatie als reden om de onderzoeksfaciliteit te behouden. Volgens haar is het belangrijk dat Nederland en Europa beschikken over een eigen onderzoeksinfrastructuur en voldoende deskundigheid om snel te kunnen reageren op nieuwe gezondheidsdreigingen en epidemieën.

Politieke koers gewijzigd

Het besluit volgt op een wijziging van de politieke koers. Vorig jaar nam de Tweede Kamer nog een voorstel aan van Ines Kostić om de subsidie voor apenonderzoek uiterlijk in 2030 volledig af te bouwen en te investeren in proefdiervrije alternatieven.

Eerder dit jaar werd dat besluit echter deels teruggedraaid door een amendement van Queeny Rajkowski. Daardoor blijft overheidssubsidie voor het apencentrum in Rijswijk beschikbaar en kunnen de dierproeven voorlopig worden voortgezet.

Verdeelde reacties

Directeur Merel Langelaar noemt het kabinetsbesluit goed nieuws voor huidige en toekomstige patiënten. Volgens haar is onderzoek met apen in sommige gevallen nog altijd noodzakelijk om nieuwe behandelingen veilig te kunnen ontwikkelen.

De Partij voor de Dieren reageert teleurgesteld. Kamerlid Ines Kostić spreekt van een gemiste kans om definitief afscheid te nemen van dierproeven op apen en sneller over te stappen op proefdiervrije onderzoeksmethoden.

Met de aangekondigde evaluatie in 2030 blijft de discussie over de toekomst van apenonderzoek in Nederland voorlopig onverminderd actueel.